De nieuwe Zelfstandigenwet moet zzp’ers en opdrachtgevers vooraf meer duidelijkheid geven, maar de voorgestelde voorwaarden roepen meteen discussie op. Sinds 1 oktober ligt het wetsvoorstel ter internetconsultatie. De kern is een ‘veilige haven’: wie aan twee toetsen voldoet én daadwerkelijk zelfstandig werkt, zou vooraf zekerheid krijgen over de arbeidsrelatie. De vraag is hoe toegankelijk die route in de praktijk wordt.

De consultatie loopt tot en met 29 oktober 2026. Het kabinet mikt op invoering in januari 2028. Dat is een voornemen, geen vaststaande ingangsdatum. Voor bestaande opdrachten gelden voorlopig de huidige regels over arbeidsrelaties en schijnzelfstandigheid.

Twee toetsen: ondernemerschap én de opdracht

Het voorstel maakt onderscheid tussen een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets. De eerste kijkt naar de ondernemer: onder meer inschrijving bij de Kamer van Koophandel, zelf factureren, het hebben van meerdere opdrachtgevers en voorzieningen voor ondernemersrisico’s. De tweede kijkt naar het werk zelf: krijgt de opdrachtnemer voldoende vrijheid om de opdracht te organiseren en gebeurt dat voor eigen rekening en risico?

Dat onderscheid is wezenlijk. Een inschrijving bij de KVK of een factuur maakt iemand op zichzelf nog niet zelfstandig in een concrete werkrelatie. Omgekeerd staat het ontbreken van de nieuwe ‘veilige haven’ niet automatisch gelijk aan een arbeidsovereenkomst. Dan blijft beoordeling volgens de bestaande maatstaven nodig. Wie de actuele regels wil begrijpen, vindt die in onze uitgebreide gids Wet DBA voor zzp’ers en de praktische zelftoets voor zelfstandig werken.

Drie opdrachtgevers: vooral lastig bij langdurige opdrachten

In het concept is het aantal opdrachtgevers een van de voorwaarden voor de nieuwe zekerheidsroute. De voorgestelde maatstaf van minimaal drie opdrachtgevers over het lopende en voorafgaande kalenderjaar is daarmee méér dan een vrijblijvende aanwijzing binnen de nieuwe route, maar nadrukkelijk geen algemene regel die nu alle zzp’ers verplicht drie klanten te hebben.

Een professional kan anderhalf jaar op één groot project werken en daarnaast aantoonbaar ondernemer zijn. De praktische zorg is dat opdrachtgevers straks uitsluitend zzp’ers willen inhuren die zonder discussie binnen de nieuwe veilige haven vallen. Zo zou een maatregel die onzekerheid moet verminderen juist bepaalde opdrachten moeilijker bereikbaar kunnen maken. Lees ook: Mag je als zzp’er één opdrachtgever hebben?

Peiling: meerderheid deelnemers kritisch, niet representatief

Die vrees komt terug in een peiling van Knab onder 1.068 vrijwillig deelnemende zzp’ers. Van hen zegt 53 procent tegen het wetsvoorstel te zullen stemmen, 19 procent voor en 28 procent twijfelt. Bij 30 procent van de deelnemers waren in 2025 en 2026 samen minder dan drie klanten; bij de deelnemende ICT’ers was dat 69 procent. Dit zijn uitkomsten van een niet-representatieve peiling, geen bewijs dat een meerderheid van alle zzp’ers tegen de wet is.

De uitkomsten zijn vooral relevant als waarschuwing voor de uitvoering: zekerheid vooraf heeft alleen veel waarde als zelfstandigen die in de praktijk zelfstandig ondernemen ook realistisch aan de criteria kunnen voldoen.

Intermediairs en werken op uurbasis vragen aandacht

Ook de route via een bemiddelaar roept vragen op. Voor een zelfstandige die via één intermediair bij verschillende klanten werkt, kan de manier waarop opdrachtgevers worden geteld bepalend zijn. Hetzelfde geldt voor zelfstandigen die hun diensten per uur leveren, maar daarbij wel zelfstandig beslissen over de uitvoering. De consultatie is juist bedoeld om dit soort knelpunten in de tekst en toelichting boven tafel te krijgen.

Voor opdrachten die nu onder druk staan door terughoudende opdrachtgevers, blijft de bestaande rechtspositie het uitgangspunt. Zie onze artikelen over opdrachten die wegvallen door de Wet DBA en alternatieven als opdrachtgevers stoppen met zzp-inhuur.

Wat verandert er vandaag voor zzp’ers?

Voorlopig niets aan de geldende kwalificatieregels. De internetconsultatie is geen aangenomen wet. Het voorstel moet na verwerking van de reacties nog verder door het wetgevingsproces. Ondernemers doen er goed aan de bestaande contracten en de feitelijke uitvoering van opdrachten te blijven toetsen, zonder de drie-opdrachtgeverstoets nu al als algemene wettelijke verplichting te behandelen.

De komende weken zijn vooral interessant omdat betrokken organisaties en zelfstandigen tot en met 29 oktober inhoudelijke bezwaren en voorstellen kunnen indienen. De uitwerking van de veilige haven zal bepalen of de beoogde duidelijkheid daadwerkelijk bruikbaar wordt.

Bronnen: Rijksoverheid, 1 oktober 2026; Internetconsultatie Zelfstandigenwet; Knab-peiling, 7 oktober 2026.