Geen opdracht door de Wet DBA? Steeds meer zelfstandigen krijgen van een opdrachtgever te horen dat zij vanwege de regels niet worden ingehuurd. Dat is frustrerend, maar een afwijzing hoeft niet altijd het einde van de samenwerking te betekenen. Vraag eerst wat de opdrachtgever precies wil voorkomen. Soms kan de opdracht werkelijk zelfstandiger worden ingericht; soms past loondienst of detachering beter. In dit artikel lees je hoe je die keuze zakelijk en zorgvuldig maakt.
Let op: een overeenkomst anders noemen of enkele bepalingen wijzigen is niet genoeg. De Belastingdienst kijkt naar alle feiten en omstandigheden én naar de manier waarop partijen in de praktijk samenwerken.
Waarom krijg je geen opdracht door de Wet DBA?
Het handhavingsmoratorium is op 1 januari 2025 geëindigd. Sindsdien kan de Belastingdienst bij schijnzelfstandigheid weer direct correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen voor loonheffingen opleggen. Volgens de actuele informatie van de Belastingdienst kunnen in 2026 vergrijpboetes worden opgelegd, terwijl in 2026 nog geen verzuimboetes worden opgelegd. Ook arbeidsrechtelijke en pensioenrechtelijke gevolgen kunnen een rol spelen.
Daarom kiezen sommige organisaties voor een algemene zzp-stop. Dat is intern eenvoudig, maar zegt nog niet dat iedere opdracht wettelijk in loondienst moet worden uitgevoerd. Zzp-inhuur is niet verboden onder de Wet DBA. Opdrachtgever en opdrachtnemer moeten samen beoordelen welk contract bij het werk past. De feitelijke uitvoering is daarbij belangrijker dan het etiket op de overeenkomst.
Geen opdracht door de Wet DBA? Vraag naar het bezwaar
Krijg je geen opdracht door de Wet DBA, reageer dan niet direct met een nieuwe modelovereenkomst. Vraag eerst waar de opdrachtgever precies bezorgd over is. Gaat het om een organisatiebreed beleid, een oordeel van de jurist of om kenmerken van jouw specifieke opdracht? Mogelijke bezwaren zijn dagelijkse aansturing, vaste werktijden, structureel werk binnen een team, dezelfde taken als werknemers of te weinig zichtbaar ondernemerschap.
Vraag ook wie de beslissing kan heroverwegen en welke informatie daarvoor nodig is. Een inkoopmedewerker kan bijvoorbeeld een algemeen protocol volgen, terwijl de inhoudelijk opdrachtgever de opdracht wel zelfstandig wil inrichten. Een kort gesprek met inkoop, HR en de opdrachtgever samen voorkomt dat je langs elkaar heen praat.
Stap 2: beoordeel of de opdracht echt zelfstandig kan
Er bestaat geen enkel kenmerk dat altijd de doorslag geeft. In de toelichting van de Belastingdienst worden meerdere feiten en omstandigheden in samenhang bekeken. Denk aan de aard en duur van het werk, de manier waarop werkzaamheden en werktijden worden bepaald, de inbedding in de organisatie, de verplichting het werk persoonlijk uit te voeren, de beloning, het commerciële risico en de mate waarin de werkende zich als ondernemer gedraagt.
Een hoge vergoeding, meerdere opdrachtgevers of een KvK-inschrijving maakt een arbeidsrelatie dus niet automatisch zelfstandig. Andersom betekent samenwerken op locatie niet onmiddellijk loondienst. Het totaalbeeld telt. Onze uitleg over de 5 O’s van de Belastingdienst helpt om het gesprek gestructureerd te voeren.
Optie 1: richt de opdracht resultaatgericht in
Als de opdracht inhoudelijk zelfstandiger kan, leg dan niet alleen uren en aanwezigheid vast. Omschrijf een afgebakend resultaat, duidelijke oplevermomenten, acceptatiecriteria en verantwoordelijkheden. De zzp’er bepaalt binnen de randvoorwaarden zelf de aanpak. Dat betekent niet dat overleg verboden is; een opdrachtgever mag eisen stellen aan het resultaat, veiligheid, privacy en planning. Het verschil zit vooral in de mate van instructie over de dagelijkse uitvoering.
Voorkom cosmetische aanpassingen. Als je in de praktijk dagelijks wordt ingeroosterd, verlof moet aanvragen, onder dezelfde manager werkt en structureel dezelfde taken doet als werknemers, verandert een projectnaam het totaalbeeld niet. Pas alleen aan wat zakelijk uitvoerbaar en werkelijk bedoeld is.
Optie 2: gebruik een passende bestaande modelovereenkomst
Hebben jullie eerst vastgesteld dat geen sprake is van loondienst, dan kan een passende bestaande modelovereenkomst houvast bieden. De Belastingdienst beoordeelt geen nieuwe modelovereenkomsten meer, maar bestaande goedgekeurde modellen mogen volgens de huidige informatie nog tot en met 31 december 2029 worden gebruikt. Ze geven alleen zekerheid als de gekozen overeenkomst bij de situatie past en partijen daadwerkelijk volgens de bepalingen werken.
Optie 3: tijdelijk in loondienst
Als het werk onder leiding en toezicht wordt uitgevoerd en structureel in de organisatie is ingebed, kan een tijdelijk arbeidscontract beter passen. Vergelijk niet alleen het bruto uurloon met je zzp-tarief. Kijk ook naar vakantiedagen, loondoorbetaling bij ziekte, pensioen, verzekeringen, reiskosten en de vrijheid om ander werk aan te nemen. Maak daarnaast afspraken over de duur, omvang en mogelijkheid om na afloop weer als ondernemer verder te gaan.
Optie 4: detachering of midlance
Bij detachering ben je in dienst van een bureau dat je bij de opdrachtgever plaatst. Bij midlance bestaat de beloning vaak uit een basissalaris plus een variabel deel dat samenhangt met je inzet of omzet. Deze vormen kunnen toegang geven tot opdrachten die niet meer rechtstreeks aan zzp’ers worden verstrekt. Controleer wel pensioen, doorbetaling tussen opdrachten, concurrentie- en relatiebedingen, opleidingsbudget, aansprakelijkheid en de berekening van het variabele deel.
Optie 5: zoek een andere opdrachtgever
Een algemene zzp-stop is soms niet onderhandelbaar. Bereken dan hoeveel tijd je nog verantwoord in de kans wilt investeren. Vraag eventueel om een introductie binnen het netwerk, leg vast wanneer het beleid wordt herzien en verplaats je aandacht naar klanten die bewust met zelfstandige specialisten werken. Diversificatie verkleint bovendien je afhankelijkheid. Zie ook: werken als zzp’er voor één opdrachtgever.
Leg ook een periodieke controle vast
Een opdracht kan zelfstandig beginnen en later ongemerkt veranderen. Een tijdelijk project groeit bijvoorbeeld uit tot structurele afdelingstaken, of een vast overleg wordt dagelijkse aansturing. Spreek daarom af dat opdrachtgever en opdrachtnemer de werkwijze periodiek opnieuw bekijken. Leg vast wie wijzigingen in scope, planning of verantwoordelijkheid beoordeelt. Bewaar relevante opdrachtbeschrijvingen, opleveringen en wijzigingsafspraken bij het dossier. Dossiervorming vervangt nooit de werkelijkheid, maar helpt wel om te laten zien welke zakelijke keuzes partijen hebben gemaakt en of de praktijk nog overeenkomt met de overeenkomst. Plan de eerste controle direct in.
Praktische checklist voor het gesprek
- Vraag of het om algemeen beleid of om jouw concrete opdracht gaat.
- Breng de feitelijke werkwijze in kaart, niet alleen de contracttekst.
- Beschrijf resultaat, scope, planning en verantwoordelijkheden.
- Bespreek hoeveel vrijheid je hebt bij aanpak, plaats en tijd.
- Leg vast welk commercieel risico en welke herstelplicht je draagt.
- Controleer periodiek of de praktijk nog bij de afspraken past.
- Vergelijk alternatieven op netto inkomen, zekerheid en vrijheid.
- Laat een complexe of belangrijke situatie beoordelen door een deskundige.
Wil je breder kijken dan alleen de Wet DBA? Lees dan de complete gids over zzp-opdrachten vinden, beoordelen en behouden.
Veelgestelde vragen
Verbiedt de Wet DBA het inhuren van zzp’ers?
Nee. De Wet DBA verbiedt zzp-inhuur niet. Partijen moeten wel het juiste contract gebruiken en in de praktijk werken op een manier die past bij zelfstandigheid.
Kan ik de opdracht DBA-proof maken met alleen een nieuw contract?
Nee. Een contract helpt alleen als de feitelijke samenwerking ermee overeenkomt. De volledige situatie en uitvoering worden in samenhang beoordeeld.
Mag ik nog een modelovereenkomst gebruiken?
Ja, een passende bestaande goedgekeurde modelovereenkomst kan volgens de Belastingdienst nog tot en met 31 december 2029 worden gebruikt. Partijen moeten wel daadwerkelijk volgens die overeenkomst werken.
Wat kun je doen bij geen opdracht door de Wet DBA?
Vraag wanneer het beleid wordt herzien en onderzoek loondienst, detachering of een andere opdrachtgever. Een organisatie is niet verplicht haar algemene inhuurbeleid voor één opdracht aan te passen.
Wie is verantwoordelijk voor de juiste arbeidsrelatie?
Opdrachtgever en opdrachtnemer zijn samen verantwoordelijk voor de beoordeling en de fiscale gevolgen van hun arbeidsrelatie.
Conclusie
Geen opdracht door de Wet DBA vraagt eerst om een scherpe diagnose. Kan het werk echt zelfstandig worden uitgevoerd, richt de opdracht dan inhoudelijk en praktisch zo in. Past de dagelijkse werkelijkheid bij loondienst, kies dan een eerlijk alternatief. Een goed gesprek over het concrete risico levert meer op dan alleen een ander contract.