Het kabinet zet de Zelfstandigenwet opnieuw nadrukkelijk op de agenda. In de Troonrede van 15 september staat dat de wet zzp’ers ruimte moet geven om te ondernemen, schijnzelfstandigheid moet tegengaan en moet voorkomen dat opdrachtgevers uit angst voor boetes opdrachten laten liggen.

Nieuwe zekerheid levert die aankondiging nog niet op. De concrete criteria van de wet zijn nog niet openbaar. Die moeten eind september volgen, wanneer het conceptwetsvoorstel opnieuw in internetconsultatie gaat. Tot die tijd blijft voor zelfstandigen en opdrachtgevers vooral de vraag bestaan wanneer werk in de praktijk als zelfstandig kan worden aangemerkt.

Twee toetsen moeten vooraf meer duidelijkheid geven

De Zelfstandigenwet moet gaan werken met twee afzonderlijke toetsen. De zelfstandigentoets kijkt naar de positie van de zelfstandige zelf. De werkrelatietoets beoordeelt vervolgens of binnen de concrete opdracht voldoende vrijheid en onafhankelijkheid bestaat en of gezag ontbreekt.

Minister Thierry Aartsen presenteert die combinatie als een mogelijke veilige haven: wie aan de wettelijke voorwaarden voldoet, moet vooraf meer zekerheid krijgen dat geen sprake is van een arbeidsovereenkomst. Welke criteria precies in beide toetsen terechtkomen, wordt pas bij de komende consultatie duidelijk.

Daarmee is de wet verder uitgewerkt dan bij de eerdere aankondiging, maar nog altijd niet definitief. Het concept kan na de consultatie en uitvoeringstoetsen nog worden aangepast.

Toetsingscommissie en sectorale rechtsvermoedens verdwijnen

De nieuwe uitwerking wijkt op belangrijke punten af van eerdere plannen. Een onafhankelijke toetsingscommissie en sectorale rechtsvermoedens van werknemerschap maken geen deel meer uit van het voorstel. Het kabinet kiest voor algemene wettelijke criteria via de zelfstandigentoets en werkrelatietoets.

Ook het verduidelijkingsdeel van de VBAR is eerder geschrapt. Wie de ontwikkeling van dat dossier volgt, kan hier teruglezen wat er van de VBAR overbleef en welke wet ervoor in de plaats moet komen.

Planning blijft gericht op 2028

Eind september wil het kabinet het voorstel tegelijk aanbieden voor uitvoeringstoetsen, een tweede internetconsultatie en een nieuwe toets door het Adviescollege toetsing regeldruk. Daarna moet het voorstel naar de Raad van State.

De behandeling in Tweede en Eerste Kamer staat volgens de huidige planning voor 2027. Het kabinet mikt op invoering per 1 januari 2028. Dat blijft een beoogde datum: het wetsvoorstel moet de volledige wetgevingsprocedure nog doorlopen.

Voorlopig verandert de huidige beoordeling niet

Voor zzp’ers en opdrachtgevers verandert door de Troonrede op korte termijn niets aan de huidige beoordeling van arbeidsrelaties. De nieuwe wet is nog geen geldend recht. De betekenis van de Troonrede zit vooral in de politieke bevestiging dat het kabinet met de Zelfstandigenwet door wil en de uitwerking nu op korte termijn openbaar wil maken.

De volgende echte inhoudelijke stap komt dus eind september. Dan wordt voor het eerst zichtbaar welke concrete voorwaarden het kabinet aan de zelfstandigentoets en werkrelatietoets wil verbinden.

Bron(nen): Rijksoverheid — Troonrede 2026, Tweede Kamer — Vervolgstappen uitwerking Zelfstandigenwet, 10 september 2026, Overheid.nl — Nota van wijziging: verduidelijkingsdeel VBAR vervalt