Sinds 2 augustus 2026 worden belangrijke onderdelen van de Europese AI-verordening gehandhaafd. Ook zzp’ers moeten daarom nagaan hoe zij AI in hun onderneming gebruiken. Dat betekent niet dat iedere tekst die met ChatGPT is gemaakt automatisch moet worden gelabeld.
De regels hangen vooral af van de rol van de zelfstandige en de toepassing van de AI. Wie een AI-systeem beroepsmatig en onder eigen verantwoordelijkheid gebruikt, kan volgens de verordening gelden als gebruiksverantwoordelijke. Privégebruik buiten het werk of de onderneming valt daar niet onder.
Gewoon gebruik is iets anders dan een eigen chatbot
Voor regulier gebruik, zoals schrijven, samenvatten of brainstormen met een bestaande AI-tool, geldt geen algemene meldplicht voor elke bijdrage van AI. Een zzp’er die zo’n bestaand systeem gebruikt, is bovendien meestal niet zelf de aanbieder van dat systeem.
De verplichtingen kunnen zwaarder worden wanneer een zelfstandige bijvoorbeeld zelf een chatbot inzet, deepfakes maakt of AI-content rechtstreeks voor een publiek produceert. Ook toepassingen die onder de regels voor hoogrisico-AI vallen, vragen om een andere aanpak. Voor de meeste toepassingsgebieden gaan die regels in op 2 december 2027. Het gaat onder meer om bepaalde toepassingen voor werk, personeelsmanagement en toegang tot zelfstandig ondernemerschap.
AI-geletterdheid organiseren
Voor alle aanbieders en gebruiksverantwoordelijken geldt al sinds 2 februari 2025 de verplichting om maatregelen te nemen voor AI-geletterdheid. De wet schrijft daarvoor geen specifiek kennisniveau, diploma of verplichte cursus voor. Een solo-ondernemer moet dus vooral kunnen beoordelen welke AI wordt gebruikt, waarvoor dat gebeurt en welke verantwoordelijkheid daarbij hoort.
De praktische eerste stap is daarom een overzicht maken van het eigen AI-gebruik. Vervolgens moet de ondernemer voldoende basiskennis organiseren en bepalen waar menselijke controle nodig is. De regels gelden niet automatisch op dezelfde manier voor iedere toepassing: vooral de combinatie van professioneel gebruik, de rol van de zzp’er en het concrete AI-systeem bepaalt welke verplichtingen van toepassing zijn.
Bron(nen): Knab Bieb — AI Act voor zzp'ers: dit moet je regelen, EUR-Lex — Regulation (EU) 2024/1689 – Artificial Intelligence Act, Europese Commissie — AI-verordening, Europese Commissie — AI Literacy – Questions & Answers, Europese Commissie — Transparantieverplichtingen uit hoofde van artikel 50 van de AI-verordening, AI Act Service Desk / Europese Commissie — Article 3: Definitions