Provincies en gemeenten doen aanzienlijk minder een beroep op externe professionals dan vier jaar geleden. Het aandeel zzp’ers en gedetacheerden in de personele inzet daalde van 13 procent in 2022 naar 7 procent in het tweede kwartaal van 2026. Dat blijkt uit de Talent Monitor van HeadFirst en Intelligence Group, waarover Dutch IT Leaders op 20 september berichtte.
Ook het aantal opdrachten liep terug. In het eerste kwartaal van 2026 lag het volgens de monitor 40 procent lager dan in het eerste kwartaal van 2022. De onderzoekers signaleren dat de afname van externe inzet vooral vanaf 2024 zichtbaar werd.
Niet alleen zzp’ers
Bij de interpretatie van de cijfers is één onderscheid van belang: de genoemde percentages betreffen zzp’ers én gedetacheerde professionals samen. Op basis van deze cijfers alleen valt dus niet vast te stellen hoeveel zelfstandigen hun opdrachten bij gemeenten en provincies zijn kwijtgeraakt.
De trend geeft wel aan dat de markt voor externe professionals bij decentrale overheden kleiner is geworden. Voor zzp’ers die opdrachten zoeken bij gemeenten of provincies betekent dat mogelijk meer concurrentie om beschikbare projecten.
De monitor bewijst niet dat veranderde regels voor schijnzelfstandigheid de enige of belangrijkste oorzaak zijn. Ook budgetten, personeelsbeleid en de manier waarop organisaties opdrachten uitzetten kunnen een rol spelen.
Externe inhuur daalt ook bij de Rijksoverheid
Niet alleen gemeenten en provincies maken minder gebruik van externe professionals. Ook bij de Rijksoverheid is de externe inhuur gedaald. Het aandeel externe inhuur in de totale personele uitgaven nam af van 15,4 procent in 2024 naar 13,1 procent in 2025. Dat blijkt uit de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2025, die in mei 2026 werd gepubliceerd. Het percentage ligt daarmee nog altijd boven de Roemernorm van 10 procent.
Tegelijkertijd blijft het Rijk afhankelijk van externe expertise. Vooral ICT-specialisten en professionals voor tijdelijke projecten zijn moeilijk volledig met eigen personeel te vervangen. In 2025 publiceerde de Rijksoverheid 21.005 vacatures.
De cijfers van het Rijk zijn niet rechtstreeks vergelijkbaar met die van gemeenten en provincies. De Talent Monitor meet het aandeel zelfstandigen en gedetacheerden in de personele inzet, terwijl het Rijk externe inhuur uitdrukt als percentage van de personele uitgaven. Beide onderzoeken laten echter een afnemende inzet van externe capaciteit zien.
Wat betekent dit voor zelfstandigen?
Minder externe inhuur betekent niet automatisch dat alle betrokken zzp-opdrachten verdwijnen. De cijfers omvatten ook gedetacheerden en andere vormen van externe dienstverlening.
Wel verwacht het kabinet dat door de aanpak van schijnzelfstandigheid sommige zzp-contracten niet worden verlengd en meer werkzaamheden in ambtelijke dienst worden uitgevoerd.
Voor zelfstandigen die afhankelijk zijn van overheidsopdrachten is de ontwikkeling daarmee relevant. Het aantal beschikbare opdrachten neemt in delen van de publieke sector af, terwijl de behoefte aan specialistische kennis blijft bestaan. Hoe die behoefte voortaan wordt ingevuld — met vaste medewerkers, detachering of zelfstandigen — zal per organisatie en opdracht verschillen.
Bronnen:
Rijksoverheid — Beantwoording schriftelijk overleg Functioneren Rijksdienst
Dutch IT Leaders — Aandeel externe inhuur bij provincies en gemeenten bijna gehalveerd sinds 2022
Rijksoverheid — Minder externe inhuur, stijging aantal ambtenaren vlakt af