De nieuwe Zelfstandigenwet moet een einde maken aan de jarenlange onzekerheid over schijnzelfstandigheid. Maar ook met de voorgestelde regels blijft voor een deel van de zzp’ers onduidelijk of zij zonder risico als zelfstandige kunnen werken. Wie niet aan de nieuwe voorwaarden voldoet, valt namelijk terug op de bestaande regels.

Het wetsvoorstel ligt sinds 1 oktober 2026 ter internetconsultatie. Het kabinet wil zelfstandigen en opdrachtgevers vooraf duidelijkheid geven over wanneer een opdracht buiten loondienst kan worden uitgevoerd. Dat moet voorkomen dat opdrachtgevers uit angst voor naheffingen en juridische problemen geen zzp’ers meer durven in te huren.

De wet introduceert daarvoor een zogenoemde veilige haven: wie aan een aantal vastgelegde voorwaarden voldoet en ook daadwerkelijk volgens die afspraken werkt, krijgt de zekerheid dat er geen sprake is van een arbeidsovereenkomst.

Drie opdrachtgevers en zelfstandig kunnen werken

Om voor die zekerheid in aanmerking te komen, moet een zzp’er aan twee toetsen voldoen.

De eerste kijkt naar het ondernemerschap. Zo moet een zelfstandige onder meer ingeschreven staan bij de Kamer van Koophandel, zelf factureren en voorzieningen hebben getroffen tegen ondernemersrisico’s. Ook geldt de voorgestelde eis van minimaal drie verschillende opdrachtgevers in het lopende en het voorafgaande kalenderjaar samen.

De tweede toets gaat over de uitvoering van het werk. Daarbij is onder meer van belang of de zelfstandige zelf bepaalt hoe het werk wordt georganiseerd, voldoende vrijheid heeft en voor eigen rekening en risico werkt.

Wie aan beide toetsen voldoet, krijgt volgens het voorstel vooraf duidelijkheid over zijn positie.

Buiten de veilige haven blijft onzekerheid bestaan

Maar wat als een zzp’er bijvoorbeeld langdurig voor één opdrachtgever werkt en daardoor niet aan de eis van drie opdrachtgevers voldoet?

Dat betekent niet automatisch dat hij werknemer is. Het betekent wel dat hij geen beroep kan doen op de voorgestelde veilige haven.

In dat geval blijft de bestaande beoordeling van de arbeidsrelatie gelden. Daarbij wordt gekeken naar alle omstandigheden van de samenwerking, zoals de mate van aansturing, de zelfstandigheid en het ondernemersrisico.

Precies daar zit de beperking van het wetsvoorstel. De nieuwe wet maakt duidelijker wanneer iemand in ieder geval als zelfstandige kan werken, maar geeft niet voor iedere andere situatie een definitief antwoord.

Voor zzp’ers die buiten de voorwaarden vallen, blijft daarmee het risico bestaan dat een opdrachtgever terughoudend is met inhuren.

Voorstel kan nog veranderen

De Zelfstandigenwet is nog geen geldende wet. De internetconsultatie loopt tot en met 29 oktober 2026. Daarna kunnen onderdelen van het voorstel worden aangepast voordat het naar het parlement gaat.

De beoogde ingangsdatum is januari 2028.

Of de wet uiteindelijk ook voor zelfstandigen buiten de veilige haven voldoende duidelijkheid brengt, zal moeten blijken. Voorlopig biedt het voorstel vooral meer zekerheid aan zzp’ers die aantoonbaar aan alle nieuwe voorwaarden voldoen.

Bronnen: Rijksoverheid – Zelfstandigenwet biedt meer duidelijkheid en erkenning en Internetconsultatie – Zelfstandigenwet.