Een zorgprofessional die via een bemiddelingsbureau werkt, moet weten wie de contractpartij is. Soms brengt het bureau alleen de zelfstandige en de zorginstelling bij elkaar. In andere gevallen sluit het bureau zelf de opdracht af en betaalt het de zorgprofessional. Die constructies verschillen in facturatie, betalingsrisico en verantwoordelijkheid bij annulering. De afspraken moeten duidelijk zijn voordat de eerste dienst begint.
Daar komt de Wet DBA bij. Niet alleen het papier telt, maar vooral hoe het werk op de afdeling wordt georganiseerd. Via een tussenpartij werken maakt de zorgprofessional niet vanzelf zelfstandig. Een bureau dat drie instellingen regelt, betekent evenmin automatisch dat er drie juridisch afzonderlijke opdrachtgevers zijn.
Eerst vaststellen: bemiddeling of tussenkomst?
| Vorm | Contract en factuur | Cruciale vraag |
|---|---|---|
| Zuivere bemiddeling | Je sluit de zorgopdracht rechtstreeks met de instelling; het bureau brengt jullie bij elkaar en kan apart bemiddelingskosten rekenen. | Betaalt de instelling jou rechtstreeks en wat krijgt het bureau precies betaald? |
| Tussenkomst | Het bureau contracteert jou en levert jouw inzet door aan de zorginstelling. | Wie is juridisch opdrachtgever, wie draagt debiteurenrisico en wie mag instructies geven? |
| Administratieve dienstverlening | Een bureau kan planning of facturatie uitvoeren zonder zelf opdrachtgever te zijn. | Staat de rol in het contract en komt de geldstroom daarmee overeen? |
De Belastingdienst onderscheidt deze rollen uitdrukkelijk in de toelichting over intermediairs en modelovereenkomsten. Een modelovereenkomst is geen vrijbrief: de uitvoering moet overeenkomen met de afspraken. De rollen van het bureau en de zorginstelling moeten dus vooraf duidelijk zijn.
Zeven bepalingen die je niet ongezien moet tekenen
- De opdrachtgever: noem de rechtspersoon die jou opdracht geeft, inclusief KVK-gegevens. ‘De klant van het bureau’ is niet altijd voldoende.
- De prijs: is het aangeboden bedrag jouw uurtarief, een tarief inclusief bureau-opslag of een bedrag waarvan later nog kosten afgaan? Leg de berekening vast.
- Betaling: wie betaalt jou als de instelling de factuur betwist of niet betaalt? Vermijd onduidelijkheid over ‘pay when paid’.
- Annulering: wie draagt het risico bij een afgezegde dienst binnen 24 uur, bij ziekte of wanneer de instelling minder uren afneemt?
- Vervanging: mag je een geschikt gekwalificeerde vervanger inzetten, onder welke voorwaarden en wie moet daarvoor toestemming geven?
- Relatiebeding: hoe lang mag je niet direct voor de instelling werken en geldt dat ook na een enkele kennismaking?
- Kwaliteit en aansprakelijkheid: wie draagt verantwoordelijkheid voor dossierregistratie, klachten, toegang tot cliëntsystemen en mogelijke schade?
Praktijkvoorbeeld: 24 uur zorg via een bureau
Een wijkverpleegkundige spreekt een tarief van € 62 per uur af voor drie diensten van acht uur. Op papier levert dat 24 × € 62 = € 1.488 exclusief eventuele btw op. Het bureau rekent de zorginstelling € 69 per uur. Dat verschil van € 7 is op zichzelf geen probleem als vooraf duidelijk is wie de vergoeding betaalt en waarvoor. Maar stel dat de derde dienst zes uur voor aanvang vervalt: zonder annuleringsafspraak kan de zelfstandige € 496 aan verwachte omzet missen. En als het bureau pas betaalt nadat de instelling heeft betaald, kan de liquiditeitsdruk geheel bij de zorgprofessional komen.
Het belangrijkste is dus niet alleen of het uurtarief hoog lijkt, maar of de verwachte omzet werkelijk wordt geïncasseerd en welk risico bij de zelfstandige ligt. Vergeet ook niet dat voor sommige vormen van zorg een btw-vrijstelling geldt; een algemene uitspraak ‘plus 21% btw’ is dan onjuist.
Controleer of je als zelfstandige mag werken
De Wet DBA wordt ook in de zorg gehandhaafd. De Belastingdienst kijkt naar alle relevante feiten. Inroostering, leiding en toezicht, vervangbaarheid, eigen ondernemersrisico, integratie in de organisatie en ondernemerschap buiten de opdracht kunnen allemaal meewegen. Dat je op verschillende afdelingen werkt, is op zichzelf geen garantie. De concrete uitvoering van het werk moet passen bij een zelfstandige opdracht.
Bij een zorginstelling kan inhoudelijke afstemming noodzakelijk zijn om veilige zorg te bieden. Dat is niet hetzelfde als volledige werkgeversaansturing, maar het onderscheid moet in de praktijk zichtbaar zijn. Spreek dus af welk resultaat en welke kwaliteit wordt verwacht, welke professionele autonomie je behoudt en wie de planning mag wijzigen. Kijk ook of diensten structureel dezelfde gaten in een werknemersrooster vullen.
ZZPNews berichtte eerder over de vraag hoe meerdere klanten via één intermediair in de voorgestelde Zelfstandigenwet worden beoordeeld. Die wet is nog niet vastgesteld. Gebruik het wetsvoorstel dus niet als zekerheid over de huidige arbeidsrelatie.
Zorgwetgeving geldt ook als je via een bureau werkt
Afhankelijk van het beroep en de aangeboden zorg moet je rekening houden met een BIG-registratie, een actuele VOG, passende kwaliteits- en klachtenregelingen en de Wtza-meldplicht. Volgens het Ondernemersplein is voor een zorgaanbieder die volledig zelfstandig werkt in de regel geen Wtza-vergunning nodig, maar kan wel een meldplicht gelden. Controleer de toepasselijkheid op jouw beroep en zorgvorm; niet iedere zorgactiviteit valt onder exact dezelfde wet.
Een bureau dat deze gegevens opvraagt, ontslaat je niet van je eigen professionele verantwoordelijkheid. Bewaar bewijs van registraties en verzekeringen. Kijk ook of je zelfstandig toegang krijgt tot de informatie die nodig is om de zorg verantwoord te kunnen leveren, en wat je moet doen wanneer de opdracht eindigt.
Gebruik het overheidsstappenplan voor startende zzp’ers in de zorg en de KVK-uitleg voor bemiddeling in de zorg als uitgangspunt.
Wat zet je in je contract? Een kort voorbeeld
Voorbeeldtekst ter onderhandeling, niet als juridisch modelcontract: ‘Opdrachtnemer verricht de overeengekomen zorgdiensten voor [naam contractpartij] tegen € [tarief] per daadwerkelijk geleverde uur. Facturatie vindt plaats aan [naam]. De betalingstermijn is [aantal] dagen na ontvangst van een correcte factuur, onafhankelijk van de betaling door een andere ketenpartij. Bij annulering binnen [termijn] geldt [overeengekomen vergoeding], behoudens [concreet omschreven uitzonderingen].’
Deze passage regelt alleen tarief, contractpartij en betalingsrisico. Ze maakt de arbeidsrelatie niet automatisch zelfstandig en vervangt geen passende aansprakelijkheids- of kwaliteitsafspraken. Juist daarom moet de rest van de overeenkomst aansluiten bij de feitelijke praktijk.
Checklist voor het eerste gesprek met een bemiddelingsbureau
- Vraag de volledige contractketen op: bureau, zorginstelling en jij, inclusief wie ondertekent.
- Laat exact uitschrijven welke commissie wordt ingehouden en of je de instelling rechtstreeks kunt factureren.
- Controleer het relatiebeding, de annuleringstermijnen en eventuele boetes.
- Stel vast wie het werkschema bepaalt en hoe je zelfstandig je professionele werkzaamheden organiseert.
- Vraag vooraf wie jouw werkzaamheden dekt bij aansprakelijkheid en wie verantwoordelijk is voor cliënteninformatie.
- Controleer de noodzakelijke beroepsregistraties en de Wtza-/Wkkgz-verplichtingen voor jouw situatie.
- Reken een gemiddelde maand door met reistijd, onbetaalde uren, verzekeringen en betalingstermijnen.
De financiële afweging beperkt zich niet tot de uurprijs. Betalingstermijn, annuleringsregeling en bemiddelingskosten bepalen hoeveel de inzet uiteindelijk oplevert. Bekijk ook de contractuele afspraken bij een zelfstandige opdracht en de controle van opdrachtgever en tarief.