De Tweede Kamer heeft verslag uitgebracht over een wetsvoorstel dat beroepsorganisaties met regelgevende bevoegdheid aan een voorafgaande en periodieke proportionaliteitstoets wil onderwerpen. Nieuwe of gewijzigde regels die de toegang tot of uitoefening van een beschermd beroep beperken, moeten straks onder meer worden beoordeeld op geschiktheid, noodzakelijkheid, non-discriminatie en evenredigheid.
Dat is relevant voor zelfstandige advocaten, accountants, notarissen, gerechtsdeurwaarders en zorgprofessionals. Regels over opleiding, kwalificaties, registratie, beroepstitels en andere beroepsvoorwaarden kunnen rechtstreeks bepalen wie een gereguleerd beroep mag uitoefenen. Het voorstel legt de verplichtingen echter vooral bij beroepsorganisaties en de overheid, niet algemeen bij alle zzp’ers.
Voorstel is nog geen nieuwe regel
Wetsvoorstel 36 962 werd op 10 juni 2026 ingediend. De vaste commissie voor Economische Zaken bracht op 3 september verslag uit. Het voorstel bevindt zich daarmee nog in de onderzoeksfase van de Tweede Kamer en is niet aangenomen. De voorgestelde toets geldt dus nog niet als nieuwe wettelijke verplichting.
Naast een toets vooraf voorziet het voorstel in monitoring en een periodieke beoordeling van bestaande beperkende beroepsregels. Daarbij wordt onder meer uitgegaan van monitoring iedere drie jaar en een evenredigheidsbeoordeling iedere zes jaar.
In de Kamer zijn wel vragen gesteld over de basis voor die termijnen. Het is volgens de parlementaire behandeling niet duidelijk of deze rechtstreeks uit de Europese Proportionaliteitsrichtlijn volgen, of vooral zijn gebaseerd op Europese richtsnoeren. De precieze betekenis van de termijnen staat daarmee nog niet vast.
De wijziging is bedoeld als nadere implementatie van Europese regels over de proportionaliteit van beroepsregulering. Voor zelfstandigen in beschermde beroepen kan dat op termijn betekenen dat beperkende beroepsregels uitgebreider moeten worden onderbouwd en periodiek opnieuw worden beoordeeld. Of en wanneer dat gevolgen heeft voor concrete beroepsregels, hangt af van de verdere behandeling van het wetsvoorstel.
Bron(nen): Tweede Kamer OData — Wijziging van de Algemene wet erkenning EU-beroepskwalificaties, de Advocatenwet, de Gerechtsdeurwaarderswet, de Wet op het notarisambt, de Wet op het accountantsberoep, de Loodsenwet en de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg, ter nadere implementatie van richtlijn (EU) 2018/958 ten aanzien van beroepsorganisaties met regelgevende bevoegdheid (implementatie Proportionaliteitsrichtlijn inzake beroepsorganisaties met regelgevende bevoegdheid), Tweede Kamer der Staten-Generaal — Wetsvoorstel 36 962